Artykuły · Pytania

Zabiegi na kręgosłupie: pytania do NFZ

24 pytania o rozliczenia grup H52, H53 i H55 i o to, jak NFZ kontroluje szpitale.

14 listopada 2026 r. poseł Rafał Komarewicz zapowiedział wniosek do Prezesa NFZ o kompleksowy audyt rozliczeń zabiegów na kręgosłupie.1 Poniżej są pytania, które wynikają z danych NFZ i z wyników kontroli NFZ. Pod każdym pytaniem są fakty, na których się opiera.

Skala

  1. Czy NFZ ma analizę, ile wzrostu rozliczeń zabiegów na kręgosłupie wynika z potrzeb zdrowotnych, a ile ze sposobu rozliczania?

    W latach 2019–2025 NFZ zapłacił szpitalom za te trzy grupy razem 4,52 mld zł.2,3,4

    Wartość świadczeń (w mln) i liczba hospitalizacji w Polsce
    GrupaWartość świadczeń 2019Wartość świadczeń 2025Wartość świadczeń łącznie 2019–2025Wzrost liczby hospitalizacji (2025 vs 2017)
    H52operacje kręgosłupa z implantami243 mln zł674 mln zł2,8 razy więcej3,04 mld zł+55%15 494 → ok. 24 000
    H53operacje kręgosłupa bez implantów66 mln zł176 mln zł2,7 razy więcej0,73 mld zł+31%7083 → ok. 9300
    H55głównie termolezja31 mln zł210 mln zł6,7 razy więcej0,74 mld zł5,7 razy5395 → ok. 30 900
  2. Dlaczego NFZ przez lata płacił za termolezję głównie jako za hospitalizację, a nie jako za zabieg w poradni?

    W poradni termolezja kosztuje ok. 1790 zł, w szpitalu jako H55 ok. 6780 zł (ok. 3,8 razy więcej).2

Co NFZ wiedział i co zrobił

  1. Co NFZ zrobił w skali kraju z ustaleniami kontroli w Rawiczu (2021 r.) i w Poznaniu (2022 r.)?

    Najpóźniej w lipcu 2021 r. NFZ miał na piśmie zarzut: szpital robił termolezję na oddziale, choć mógł w poradni. W 2022 r. ten sam wydział napisał to samo o drugiej placówce. W tym czasie liczba hospitalizacji H55 w Polsce wzrosła z 10 160 (2021 r.) do 17 937 (2022 r.).2

  2. Czy wydziały kontroli NFZ przekazują sobie ustalenia o tym samym kodzie JGP?

    Jesienią 2023 r. trzy wydziały (Warszawa, Katowice, Białystok) w ciągu kilku tygodni weszły z kontrolą H55 do czterech szpitali. Z dokumentów nie wynika, czy wymieniały się ustaleniami.2

  3. Czy ustalenia kontroli zmieniły umowy, wyceny albo monitoring rozliczeń, zanim w 2026 r. termolezja przeszła do grupy HK14?

    Od 2026 r. NFZ płaci za termolezję w HK14 o 36,5% mniej punktów niż w H55. Zmiana przyszła pięć lat po pierwszym jasnym zarzucie z kontroli.2

Zakres kontroli

  1. Kto i według jakich kryteriów wybiera okres, który obejmuje kontrola?

    W 18 szpitalach skontrolowanych w latach 2023–2026 kontrolerzy sprawdzili 195 z 912 miesięcy, w których te szpitale rozliczały H55 (21%).2

  2. Dlaczego kontrole rozpoczęte w latach 2024–2025 badały najczęściej tylko 2022 r.?

    W Gryficach, w Piszu i w Wągrowcu poza kontrolą zostały lata z największą liczbą zabiegów. Gryfice: 439 hospitalizacji H55 w 2022 r. (zbadany), 808 w 2023 r. i 993 w 2024 r. (niezbadane).2

  3. Jak NFZ wybiera próbę hospitalizacji do kontroli i czy może przenieść jej wynik na cały okres rozliczeń?

    Według Departamentu Kontroli NFZ skutki kontroli dotyczą tylko wytypowanej próby. Metodyka typowania próby według NFZ nie jest informacją publiczną. Za zabiegi poza próbą szpital nie oddaje pieniędzy.5

  4. Czy NFZ planuje odzyskać pieniądze za okresy, których kontrole nie objęły?

    18 skontrolowanych szpitali wykazało od 2019 r. świadczenia H55 o wartości 172 mln zł. Kontrole objęły okresy warte 60,4 mln zł. Skutki finansowe to 25,7 mln zł (15% wartości wszystkich świadczeń H55 tych szpitali).2

Koszalin: H52 i H53

Ile hospitalizacji H52 i H53 rozliczył szpital w Koszalinie?

Miesiące: hospitalizacje w miesiącu (kropki) i średnia z 3 miesięcy (linia); lata: suma roku. Żółte pasma: kontrolerzy w szpitalu, od początku do końca kontroli (1. kontrola: II–IV 2024, H55; 2. kontrola: VIII 2025 – III 2026, H55 i H52). Fioletowe pasmo: okres H52 objęty drugą kontrolą (I–VIII 2023). Źródło: otwarte dane NFZ o hospitalizacjach, wyniki kontroli NFZ, obliczenia funduszdanych.pl.

  1. Dlaczego druga kontrola w Koszalinie zbadała H52 tylko za styczeń–sierpień 2023 r., a nie lata 2021–2022?

    W latach 2021–2023 Szpital Wojewódzki w Koszalinie rozliczył najwyższą kwotę H52 w Polsce: łącznie ~83 mln zł. Hospitalizacji H52 było 264 w 2020 r., 1089 w 2021 r. i 1558 w 2022 r.3,6

  2. Jak to możliwe, że w latach 2021–2023 ponad 90% hospitalizacji H52 w Koszalinie kończyło się wypisem w dniu przyjęcia, a w pozostałych szpitalach — 3–4%?

    H52 to operacje kręgosłupa z użyciem implantów. Wyceniona 5x lepiej niż kod H55. Wypis w dniu przyjęcia w Koszalinie w okresie I 2021- IV 2024 dotyczył 90% hospitalizacji. W pozostałych szpitalach w Polsce w tym samym okresie wyniósł 3,6%. Koszalin miał 5–8% hospitalizacji H52 w Polsce, ale 65% (2021 r.), 64% (2022 r.) i 49% (2023 r.) wszystkich pobytów H52 z wypisem w dniu przyjęcia.7,4

  3. Dlaczego w maju 2024 r. Koszalin prawie przestał rozliczać H52, a w tym samym miesiącu zaczął rozliczać H53?

    W kwietniu 2024 r. szpital rozliczył 96 hospitalizacji H52 i 5 H53, w maju — 11 H52 i 74 H53. Hospitalizacji H53 było 22 w 2023 r., 945 w 2024 r. i 1179 w 2025 r. Kwota H53: 0,4 mln zł w 2023 r., 16,8 mln zł w 2024 r. i 22,1 mln zł w 2025 r. — najwięcej w Polsce. Łączna kwota H52 i H53 prawie się nie zmieniła: 28,5 mln zł w 2023 r., 29,4 mln zł w 2024 r. i 28,9 mln zł w 2025 r. Zmiana nastąpiła zaraz po pierwszej kontroli H55 (luty–kwiecień 2024 r.).3,6

  4. Czy NFZ zbadał, skąd wziął się nagły wzrost H53 w Polsce w 2024 r.?

    Hospitalizacji H53 w Polsce było 7524 w 2023 r. i 8712 w 2024 r. (+1188). Sam Koszalin dodał 923, czyli 78% wzrostu. Kwota H53 w Polsce wzrosła ze 123,4 mln zł do 152,5 mln zł; Koszalin to 16,4 mln zł z tych 29,0 mln zł wzrostu (57%).3,4

  5. Jak to możliwe, że od 2024 r. 97% hospitalizacji H53 w Koszalinie kończy się wypisem w dniu przyjęcia?

    Wypis w dniu przyjęcia w H53: Koszalin 97% w 2024 r. i 97% w 2025 r.; pozostałe szpitale w Polsce 10% w 2024 r. W 2024 r. Koszalin miał 11% hospitalizacji H53 w Polsce, ale 54% wszystkich pobytów H53 z wypisem w dniu przyjęcia. API NFZ nie ma jeszcze danych za 2025 r.7,4

  6. Dlaczego druga kontrola nie objęła H53 z lat 2024–2025?

    Druga kontrola (sierpień 2025 – marzec 2026 r.) objęła H52 za styczeń–sierpień 2023 r. i H55 z końca 2024 r. W latach 2024–2025 szpital rozliczył 2124 hospitalizacje H53 za 39,0 mln zł.3,6

Koszalin: H55 po pierwszej kontroli

  1. Jak to możliwe, że Koszalin w trakcie drugiej kontroli nadal rozliczał H55 w szpitalu, choć pierwsza kontrola oceniła rozliczanie H55 negatywnie?

    Pierwsza kontrola (luty–kwiecień 2024 r.) zakończyła się oceną negatywną i skutkami 1,5 mln zł. NFZ zalecił przyjmować na oddział tylko pacjentów, których nie da się leczyć w poradni. Po kontroli zabiegów przybyło: rok 2025 był rekordowy, 1679 hospitalizacji H55 za 11,4 mln zł. Druga kontrola trwała od sierpnia 2025 do marca 2026 r. Do końca 2025 r. szpital rozliczył w tym czasie jeszcze 635 hospitalizacji H55.2,6

  2. Czy NFZ może wstrzymać albo ograniczyć płatności za kwestionowane świadczenia przed końcem kontroli? Jeśli tak, dlaczego tego nie zrobił w Koszalinie?

    Między startem pierwszej kontroli (luty 2024 r.) a końcem drugiej (marzec 2026 r.) minęło ponad dwa lata. Przez cały ten czas szpital rozliczał H55.2,6

  3. Kto i kiedy sprawdza wykonanie zaleceń pokontrolnych?

    Niewykonanie zaleceń z pierwszej kontroli wykazała dopiero druga kontrola, ponad rok po pierwszej. Skutki drugiej kontroli: 7,0 mln zł, razem z H52.2,6

Placówki bez kontroli

  1. Czy NFZ skontroluje placówki z krótkim, intensywnym okresem rozliczania H55?

    14 placówek rozliczyło po kilkaset hospitalizacji H55 w najwyżej 12 miesięcy, a potem przestało. Żadna nie miała kontroli H55. 11 z nich zaczęło dopiero w latach 2024–2025.2

  2. Dlaczego placówki z poradnią rozliczały termolezję jako hospitalizację?

    12 placówek bez kontroli, z gwałtownym wzrostem H55, miało poradnię neurochirurgiczną lub poradnię leczenia bólu. W 2025 r. zrobiły w poradni termolezję u najwyżej 9 pacjentów albo u żadnego.2

Czy obecny model kontroli ma sens

Historia kodu H55 pokazuje, że obecny mechanizm kontroli nie działa. Kontrola bada zwykle okres sprzed dwóch lat i tylko próbę pobytów. Więcej kontrolerów nie zmieni tego mechanizmu: dalej będą sprawdzać przeszłość, a zabiegi przejdą do kolejnych szpitali.

  1. Czy kontrola, która bada okres sprzed dwóch lat, może zapobiec stratom?

    Od końca sprawdzanego okresu do startu kontroli mijało przeciętnie 14 miesięcy (mediana kontroli z lat 2023–2026), a kontrola trwała potem kilka miesięcy. W 8 z 18 szpitali rozliczanie H55 skończyło się przed wejściem kontrolerów. W Miastku skutki wyniosły 13,3 mln zł, ale kontrola przyszła, gdy szpital nie rozliczał już H55.2

  2. Czy NFZ rozważa zmianę modelu kontroli, a nie tylko zwiększenie liczby kontrolerów?

    W Wągrowcu, Mogilnie i Miastku rozliczenia H55 przechodziły ze szpitala do szpitala. Kontrolerzy byli w jednym szpitalu, a w drugim zabiegów przybywało.2

  3. Dlaczego NFZ nie wykrywa automatycznie nagłych wzrostów rozliczeń danego kodu JGP w placówce?

    Wzrost z zera do kilkuset zabiegów w kilka miesięcy widać w danych od razu, nie po dwóch latach.2

  4. Czy NFZ ma dziś system, który pokazuje placówki z nagłym wzrostem rozliczeń? Jeśli tak, dlaczego nie zadziałał przy H55 i H52? Jeśli nie, czy NFZ planuje wdrożyć taki system?

    Wzory opisane wyżej (krótkie okresy rozliczeń, kilkukrotny wzrost w ciągu roku) widać w otwartych danych NFZ, które każdy może pobrać.2,3