Kto leżał w szpitalu, ten na koniec dostał wypis. Dla pacjenta to koniec sprawy. Dla szpitala — początek rozliczenia z NFZ.
NFZ nie płaci szpitalowi za każdy lek, badanie i dzień w łóżku osobno. Każdy pobyt przypisuje do jednej grupy, a każda grupa ma z góry ustaloną cenę.1 Te grupy to Jednorodne Grupy Pacjentów, w skrócie JGP. W danych NFZ za 2025 r. szpitale rozliczyły pobyty w 693 grupach.9
Pokażemy drogę od wypisu do kwoty, którą NFZ płaci szpitalowi. Przykładem jest kamica żółciowa, czyli kamienie w „woreczku”. To częsty powód pobytu na chirurgii: w 2025 r. szpitale rozliczyły z NFZ ponad 62 tys. operacji usunięcia pęcherzyka żółciowego.9
Nie potrzebujesz wiedzy medycznej. Pojęcia wyjaśniamy po drodze, a na końcu jest słowniczek. Poznaj bohaterów:
- Pani Anna, 52 latoperacja w umówionym terminie
- Pan Józef, 71 latta sama operacja, starszy pacjent
- Pan Marek, 45 latnagły atak, leczenie bez operacji
- Pani Ewa, 60 latjak pan Marek, ale długi pobyt
Postacie i wypis są przykładowe. Kody chorób i zabiegów, grupy i wyceny są prawdziwe. Źródła są w przypisach.
Pani Anna idzie do szpitala
Pani Anna ma 52 lata. Od kilku miesięcy po tłustym jedzeniu boli ją pod prawym żebrem. USG pokazuje kamienie w pęcherzyku żółciowym.
Chirurg kwalifikuje ją do operacji. Pani Anna dostaje termin i przychodzi do szpitala w umówionym dniu. Lekarze usuwają pęcherzyk laparoskopowo, przez kilka małych nacięć. Po trzech dniach pani Anna wraca do domu z wypisem.
- Pacjentka
- Anna K., 52 lata
- Przyjęcie
- 3 marca, tryb planowy
- Wypis
- 6 marca, do domu
- Rozpoznanie
- Kamica pęcherzyka żółciowego bez zapalenia pęcherzyka żółciowego
K80.2 - Leczenie
- Laparoskopowa cholecystektomia (usunięcie pęcherzyka)
51.239 - Zalecenia
- Dieta lekkostrawna, kontrola w poradni chirurgicznej za 2 tygodnie
Co szpital wysyła do NFZ
Wypis jest dla pacjentki i jej lekarza. NFZ nie czyta tego tekstu. Szpital wysyła do NFZ te same fakty zapisane kodami. Ten zestaw danych to rekord pacjenta:1
- Rozpoznanie zasadnicze, czyli główny powód pobytu:
K80.2. Kody chorób pochodzą z klasyfikacji ICD-10. - Procedury, czyli co zrobili lekarze:
51.239. Kody zabiegów i badań pochodzą z klasyfikacji ICD-9-CM. - Wiek w dniu przyjęcia: 52 lata.
- Daty przyjęcia i wypisu, czyli długość pobytu: 3 dni.
- Oddział i jego umowa z NFZ, a także tryb przyjęcia i wypisu.
Hospitalizacja to cały pobyt: od przyjęcia do wypisu. Jeśli pacjentka leżała na dwóch oddziałach, to nadal jedna hospitalizacja.1
Jak powstaje grupa
Rekord trafia do grupera. To program, który według reguł NFZ przypisuje pobyt do grupy JGP.1 Dla pani Anny działa tak:
- Gruper szuka ważnego zabiegu. Znajduje
51.239— usunięcie pęcherzyka. - Zabieg wskazuje grupę zabiegową z sekcji G: choroby wątroby, dróg żółciowych, trzustki i śledziony.
- Gruper sprawdza warunki grupy. Tu liczy się wiek: pani Anna ma mniej niż 66 lat.
- Wynik: G25F „Wycięcie pęcherzyka żółciowego < 66 r.ż”.
Kod grupy da się przeczytać:
Gdyby rekord nie miał ważnego zabiegu, gruper wybrałby grupę według rozpoznania zasadniczego. Tak wygląda pobyt pana Marka niżej. Nie każdy kod procedury zmienia grupę: NFZ nadaje procedurom rangę, a procedura z rangą 0 nie ma znaczenia dla grupowania.1
Ile płaci NFZ
Każda grupa ma wycenę w punktach. Grupa G25F w katalogu NFZ 2025 ma 3979 pkt za hospitalizację.4,3 Punkty zamienia na złote cena punktu z umowy szpitala z NFZ:
kwota = punkty grupy × cena punktu z umowy
To jedna kwota za cały pobyt, ustalona z góry.1 NFZ nie płaci osobno za salę operacyjną, znieczulenie, leki, badania ani każdy dzień w łóżku. Jeśli leczenie kosztuje szpital mniej niż wycena, różnica zostaje w szpitalu. Jeśli więcej — szpital pokrywa ją sam.
Wycena zależy też od rodzaju umowy oddziału: hospitalizacja, hospitalizacja planowa albo „leczenie jednego dnia”.1 Dla umowy „hospitalizacja planowa” grupa G25F ma 3661 pkt.4
Trzech innych pacjentów
Ta sama choroba, kamica żółciowa, może dać inną grupę i inną kwotę. Zmieniamy w historii pani Anny jedną rzecz naraz.
Pan Józef, 71 lat
Ta sama operacja na tym samym oddziale. Pan Józef ma więcej niż 65 lat.
→ G25E „Wycięcie pęcherzyka żółciowego > 65 r.ż.”: 4860 pkt
Zmienił się tylko wiek. Grupa dla pacjentów powyżej 65 lat ma wyższą wycenę.
Pan Marek, 45 lat
Trafia do szpitala w nocy, z ostrym bólem i gorączką. Rozpoznanie: kamica pęcherzyka żółciowego z ostrym zapaleniem K80.0. Lekarze leczą go bez operacji. Wychodzi po 4 dniach.
→ G26F „Choroby dróg żółciowych < 66 r.ż.”: 3146 pkt
Nie było zabiegu, więc o grupie zdecydowało rozpoznanie. To grupa zachowawcza (bez operacji).1,2
| Grupa | Hospitalizacja | Hosp. planowa | Dni w wycenie | Każdy dzień więcej |
|---|---|---|---|---|
| G25F Wycięcie pęcherzyka żółciowego < 66 r.ż | 3979 pkt | 3661 pkt | — | — |
| G25E Wycięcie pęcherzyka żółciowego > 65 r.ż. | 4860 pkt | 4471 pkt | — | — |
| G26F Choroby dróg żółciowych < 66 r.ż. | 3146 pkt | 2894 pkt | 17 | 579 pkt |
| G26E Choroby dróg żółciowych > 65 r.ż. | 4204 pkt | 3868 pkt | 17 | 579 pkt |
Kolumny „Hospitalizacja” i „Hosp. planowa” to rodzaje umowy oddziału. „—” — katalog nie podaje wartości dla grupy.4
Karta grupy G25F: ile pobytów, gdzie i w których szpitalach →
Co decyduje o grupie
Z czterech historii wynika lista. O grupie i kwocie decydują:1
- Co zrobili lekarze. Zabieg daje grupę zabiegową, leczenie bez zabiegu — grupę zachowawczą (Anna i Marek).
- Z jakim problemem pacjent przyszedł. Bez zabiegu grupę wskazuje rozpoznanie zasadnicze (Marek).
- Wiek pacjenta w dniu przyjęcia — w części grup (Anna i Józef).
- Długość pobytu. Po przekroczeniu liczby dni w wycenie NFZ dopłaca za każdy dzień (Ewa). Pobyt krótszy niż 3 dni ma w części grup niższą wycenę.
- Rodzaj umowy oddziału — hospitalizacja, hospitalizacja planowa albo „leczenie jednego dnia”. Przy dwóch ostatnich NFZ nie dopłaca za dni ponad wycenę.
Grupa ma łączyć przypadki podobne medycznie i podobne pod względem zużycia zasobów szpitala. Stąd nazwa: Jednorodne Grupy Pacjentów.1
Co jest poza grupą
Jedna kwota za pobyt to zasada. Są od niej wyjątki:
- Świadczenia doliczane do grupy. Za jeden pobyt szpital rozlicza tylko jedną grupę JGP, ale może do niej doliczyć świadczenia towarzyszące na zasadach z zarządzeń NFZ.1 Przykład: przetoczenie krwi i jej składników NFZ rozlicza jako osobne świadczenia, np. „Przetoczenie koncentratu krwinek czerwonych z krwi pełnej”.5
- Intensywna terapia. Pobyt na oddziale anestezjologii i intensywnej terapii nie wchodzi do grupowania.1 NFZ rozlicza go za każdy dzień, według punktowej oceny stanu pacjenta w skali TISS-28.6
- SOR i izba przyjęć. NFZ finansuje je ryczałtem dobowym, nie grupą.7
- Chemioterapia i programy lekowe. Mają osobne zarządzenia Prezesa NFZ.8
- Przypadki nietypowe. Pobyt wyraźnie wykraczający poza grupy NFZ może rozliczyć za indywidualną zgodą.1
Gdy pobyt pasuje do więcej niż jednej grupy, szpital sam wskazuje jedną z nich do rozliczenia.1
System w pigułce
Te same elementy, co w historii pani Anny, nazwane tak, jak w dokumentach NFZ:1
- Sekcja
- Obszar medycyny oznaczony literą, np. G.
- Grupa
- Kod, nazwa i kod produktu do rozliczeń z NFZ, np. G25F: 5.51.01.0007044.
- Charakterystyka JGP
- Załącznik do zarządzenia NFZ z warunkami grup: procedury, rozpoznania, wiek, czas pobytu.
- Grupa zabiegowa / zachowawcza
- Do zabiegowej kieruje procedura ICD-9-CM, do zachowawczej — rozpoznanie ICD-10.
- Wycena i taryfa
- Wycena to punkty grupy w katalogu JGP. Taryfa to kwota po przeliczeniu punktów.
- Gruper
- Program, który przypisuje rekord do grupy według algorytmu NFZ.
NFZ wprowadził JGP 1 lipca 2008 r. System wzorowano na systemach DRG (Diagnosis Related Groups), używanych w wielu krajach.1 NFZ zmienia grupy i wyceny w zarządzeniach Prezesa NFZ. Obecnie obowiązuje zarządzenie nr 101/2025/DSOZ.3
Słowniczek
- Hospitalizacja
- Cały pobyt w szpitalu od przyjęcia do wypisu, niezależnie od liczby oddziałów.
- Wypis
- Karta informacyjna dla pacjenta: rozpoznanie, leczenie, zalecenia.
- Rekord pacjenta
- Dane pobytu zapisane kodami, z których gruper wybiera grupę.
- Rozpoznanie zasadnicze
- Główny powód pobytu, kod ICD-10.
- Procedura
- Zabieg albo badanie, kod ICD-9-CM.
- Punkt
- Jednostka, w której NFZ wycenia grupy.
- Osobodzień
- Jeden dzień pobytu jednego pacjenta.